चितवन । चितवनमा खेती भइरहेको ३८ दशमलव २ प्रतिशत जमिनमा अझै सिँचाइ पुग्न सकेको छैन । जिल्लामा खेतीयोग्य जमिन ४८ हजार ६९४ हेक्टर रहेको छ ।

कृषि विकास कार्यालय चितवनकी सूचना अधिकारी बिन्दु पौडेलका अनुसार खेतीयोग्य जमिनमध्ये ४२ हजार ५५० हेक्टरमा खेती भइरहेको छ । खेती भइरहेको जमिनको ६१ दशमलव ८ प्रतिशत क्षेत्रफल मात्र सिँचाइ सुविधा पुगेको छ । खेती हुँदै आएको जमिनमध्ये २६ हजार ३०८ हेक्टर क्षेत्रफलमा सिँचाइ सुविधा पुगेको उनले बताए ।

सिँचाइ डिभिजन कार्यालय चितवनका अनुसार गत वर्षको तुलनामा यसवर्ष सिञ्चित क्षेत्रफल बढेको छ । कार्यालयको तथ्याङ्कअनुसार गत आर्थिक वर्षसम्म २२ हजार ६३० हेक्टर क्षेत्रफलमा सिँचाइ सुविधा रहेकामा यसवर्ष थप क्षेत्रफलमा वृद्धि भएको हो ।

नारायणी लिफ्ट तथा खडेरी सिँचाइबाट भरतपुर र पश्चिम क्षेत्रमा हुने गरेको कृषियोग्य जमिनको क्षेत्रफल भने घटेको छ । नहरहरू मासिँदा सिञ्चित क्षेत्रफल घटेको हो ।

नारायणी लिफ्ट, खगेरी सिँचाइ व्यवस्थापन कार्यालयका अनुसार यो आयोजनाबाट हुने सिँचाइमध्ये ३८ प्रतिशत क्षेत्रफल घटेको छ । मुख्यगरी नारायणी लिफ्ट सिँचाइ प्रणालीको नहर प्रणालीका अधिकांश शाखा नहर मासिँदा सिँचाइको क्षेत्रफल घट्न गएको कार्यालयका प्रमुख कुलप्रसाद चालिसेले जानकारी दिए ।

उनका अनुसार यी नहरका सिएल एकदेखि पाँचसम्मका शाखा नहर मासिएका छन् । जुन भरतपुर महानगरपालिकाको वडा नं १०, ११ र १२ मा पर्दछन् । उनले भने, ‘मुख्यगरी बाइपास क्षेत्र हुँदै विभिन्न ठाउँमा सिँचाइको व्यवस्था हुने शाखा नहर मासिएका छन् ।’

नारायणी लिफ्टले चार हजार ७०० हेक्टर क्षेत्रफलमा सिँचाइ गर्नसक्ने भए पनि हाल यो दुई हजार ९०६ दशमलव पाँच हेक्टरमा सिँचाइ हुँदै आएको छ । एक हजार ७९३ दशमलव पाँच हेक्टर सिञ्चित क्षेत्रफल घटेको उनले बताए ।

नहर बग्ने क्षेत्रमा सडक, भौतिक पूर्वाधार, पार्क निर्माण हुँदा सिञ्चित क्षेत्रफल घटेको उनले बताए। नहर मासिँदा सिँचाइको समस्यासँगै सहरको सौन्दर्यतामा समस्या पर्न गएको उनले जानकारी दिए ।

नारायणी लिफ्ट सिँचाइ प्रणालीका अध्यक्ष पूर्णबहादुर रानाभाटले खेती गर्नेले नै खेती गर्न छोडेर नहरमा सडक बनाउन थालेपछि यहाँको सिञ्चित क्षेत्रफल घटेको हो ।

चितवन । चितवनको कालिका नगरपालिकाले अमेरिकाको भर्जिनियास्थित फेयरफ्याक्स सिटीसँग जिपिएस प्रणालीमार्फत घर नम्बर राख्ने तथा फोहर व्यवस्थापन, स्वास्थ्य, शिक्षा र पूर्वाधार विकासमा सहकार्यको प्रस्ताव गरेको छ ।

हाल अमेरिका भ्रमणमा रहेका कालिका नगरपालिकाका प्रमुख विनोद रेग्मीले फेयरफ्याक्स सिटीकी मेयर क्याथरिन रिडसँग उक्त प्रस्ताव प्रस्तुत गरेका हुन् ।

सो क्रममा दुवै पालिकाबीच दिगो सम्बन्ध विस्तार गर्दै जाने सहमति गरिएको प्रमुख रेग्मीले जानकारी दिए । सो क्रममा प्रमुख रेग्मीले फेयरफ्याक्स सिटीको टेक्नोलोजी र उच्चतम विकासका ढाँचाबारेमा जानकारी लिँदै अनुभव आदानप्रदान गरिएको पनि बताए ।

प्रमुख रेग्मीले भने, ‘कालिका नगरपालिकामा कार्यान्वयन हुँदै गरेको घर नम्बरको जिपिएस प्रणालीका साथै फोहर व्यवस्थापन, स्वास्थ, शिक्षा, पूर्वाधार निर्माणलगायतका कार्यक्रमहरूमा सहकार्य गर्न प्रस्ताव गरेको छु, सो सम्बन्धमा सकारात्मक जवाफ प्राप्त भएको छ, निकट भविष्यमा सहकार्य हुने विश्वास लिएको छु ।’

साथै, आगामी दिनहरूमा दुवै पालिकाबीच सहकार्य गर्दै दिगो सम्बन्ध विस्तार गर्ने सहमति भएको पनि उनले बताए । सो क्रममा मेयर क्याथरिनले उपयुक्त समय मिलाएर आफू टिमसँगै नेपाल आउने प्रतिबद्धता जनाएकी छन् । कार्यक्रमको सहजीकरण प्राडा रामहरि सुवेदीले गरेका थिए ।

चितवन । चितवनको इच्छाकामना गाउँपालिकालाई सहयोगापेक्षी सडकआश्रित मानवमुक्त घोषणा गरिएको छ । मानवता प्रवद्र्धन महाअभियानलाई सफल बनाउने उद्देश्यका साथ मानवसेवा आश्रमसँगको सहकार्यमा आयोजित एक कार्यक्रमबीच गाउँपालिकालाई औपचारिकरूपमा सडकआश्रित मानवमुक्त घोषणा गरिएको हो ।

सडकमा आश्रयविहीन भई कष्टपूर्ण जीवन बिताइरहेका व्यक्तिहरुको स्याहार, सुरक्षा र संरक्षणका लागि मानवसेवा आश्रम भरतपुर र इच्छाकामना गाउँपालिकाबीच सहकार्य गर्ने सम्झौतासमेत गरिएको छ । सो सम्झौतामा गाउँपालिका अध्यक्ष दानबहादुर गुरूङ र मानवसेवा आश्रमकी महासचिव सुशीला केसीले हस्ताक्षर गरेका छन् ।

कार्यक्रममा हस्ताक्षर गर्दै अध्यक्ष गुरूङले राज्यको लक्ष्यअनुसार गाउँपालिकालाई सडक मानवमुक्त घोषणा गरिएको उनले बताए । सडकआश्रित सहयोगापेक्षी मानवमुक्त गाउँपालिका घोषणा कार्यान्वयन गर्न गर्नुपर्ने नीति सञ्चालन गर्नुपर्ने कार्यक्रम, तथा आवश्यक बजेटको व्यवस्थापनसमेत गरिने बताए । इच्छकामनालाई गाउँपालिका क्षेत्रभित्रका सडकआश्रित सहयोगापेक्षी मानवको उद्धार तथा औषधोपचार, पालनपोषण र पारिवारिक पुनर्मिलन गराउने कार्यका लागि आवश्यकताअनुसार कार्यक्रम, बजेट तर्जुमा गरी प्राथमिकतामा गाउँपालिकाले राख्ने लक्ष्य लिएको छ ।

मावनसेवा आश्रमको सहयोगमा आगामी २०८३ सालभित्र नेपाललाई सडक आश्रित अहयोगापेक्षी मानवमुक्त घोषणा गर्ने लक्ष्य लिएको छ । यस अवधिमा गण्डकी र कर्णाली प्रदेशलाई सडक मानवमुक्त घोषणा गरिएको छ । मानवसेवा आश्रमले देशभर १३ हजार ४४ जनालाई उद्धार गरेको मानवसेवा आश्रमकी महासचिव केसीले जानकारी दिइन् । उनका अनुसार मानवसेवा आश्रमले २३ वटा जिल्लामा ३३ वटा सेवा केन्द्र खोलेर काम गरिरहेको छ । हाल यी आश्रममा २ हजार २७ जना रहेका छन् ।

उद्धार गरेर ५ हजार ४९५ जनालाई पारिवारिक पुर्नमिलन गराएको उनले जानकारी दिइन् । १ हजार ८४ जनाको सामुदायिक पुनस्र्थापन र १ हजार ७ सय ३ जनाको आश्रममा मृत्यु भएको छ । चितवनमा हालसम्म १ हजार ११८ जनाको उद्धार गरी आश्रय प्रदान गरिएको छ ।

उनका अनुसार आश्रममा हाल ११५ जना छन् । जसमध्ये इच्छाकामना गाउँपालिकाबाट ३७ जनाको उद्धार गरिएको उनले बताइन् ।

कार्यक्रमका प्रमुखअतिथि जिल्ला समन्वय समिति चितवनका प्रमुख नारायणप्रसाद अधिकारीले सडक मानवमुक्त अभियान घोषणा गरिएकोमा खुसी व्यक्त गर्दै यस अभियानमा संलग्न संघसंस्थाहरुलाई धन्यवाद दिए । उनले मानवता प्रवद्र्धन महाअभियानलाई सफल बनाउन मानवसेवा आश्रमले खेलेको भूमिकाको प्रशंसा गर्दै आगामी दिनमा पनि निरन्तर सहयोग गर्न आग्रह गरे ।

कार्यक्रममा वडा नम्बर १ का अध्यक्ष सन्तबहादुर मगर, वडा नम्बरं २ का अध्यक्ष पञ्चबहादुर प्रजा, वडा नम्बर ४ का अध्यक्ष रुद्रप्रसाद उप्रेती वडा नम्बर ५ का अध्यक्ष तेजबहादुर शेरचन तथा प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत चन्द्रकान्त बस्नेत लगायतको उपस्थिति रहेको थियो ।

चितवन । चितवनको भरतपुर र नारायणगढ बजार क्षेत्रमा सञ्चालित केही स्पा सेन्टरमा प्रहरीले छापा हानेको छ । बुधबार अपरान्ह जिल्ला प्रहरी कार्यालय चितवनका प्रहरी नायब निरीक्षक जहरलाल स्याङतानको कमान्डमा खटिएको १० जना प्रहरी टोलीले एक महिलासहित आठ जनालाई नियन्त्रणमा लिएको हो ।

प्रहरी टोलीले स्पा तथा मसाज सेन्टरहरूमा अनुमतिबिना (दर्ता नगरी) सञ्चालन गरिएको, कोठामा क्युआर कोड राखिएको तथा अवैध गतिविधि हुने गरेको पाइएको जनाएको छ।

प्रहरीले नमस्ते किङ स्पा, कान्तिपुर स्पा, मुनस्टार हेल्थ केयर एण्ड स्पा, गुड हेल्थ स्पा, हेप्पी हेल्थ स्पामा छापा हानेको थियो । प्रहरीले छापा मार्ने क्रममा सञ्चालक, ग्राहक तथा स्टाफसमेत गरी जम्मा आठ जनालाई नियन्त्रणमा लिएको जिल्ला प्रहरी कार्यालय चितवनका प्रवक्ता रवीन्द्र खनालले जानकारी दिए । नियन्त्रणमा लिइएका व्यक्तिहरूमाथि आवश्यक अनुसन्धान भइरहेको उनले बताए ।

चितवन । घरसम्मै गाडी पुगेपछि यहाँको इच्छाकामना गाउँपालिका–२ घुर्केसकी विसु गुरूङको दैनिकी फेरिएको छ । पहिले जस्तो पैदल हिँडेर बजार जानु पर्दैन । गाडीमा जान आउन पाएपछि घरको काम गर्ने समय नै बचत भएको उनी बताउँछन् ।

स्थानीय स्वास्थ्य संस्थामा कार्यरत गुरूङले सडक सञ्जालले गाउँलेको जीवन फेरिएको बताए । पृथ्वी राजमार्ग र नारायणगढ–मुग्लिन सडकखण्ड आसपासबाहेक इच्छाकामनाका अधिकांश भूगोल पहाडी क्षेत्रमा पर्दछ । यहाँ बहुसङ्ख्यक जनजाति बसोबास गर्दछन्, जसमा ३७ प्रतिशत चेपाङ छन् । कुल जनसङ्ख्याको ७५ प्रतिशत जनजातिको बसोबास छ ।

इच्छाकामना–२ का अध्यक्ष पञ्चबहादुर चेपाङ गाउँगाउँमा सडक, विद्युत्, खानेपानी पुगेपछि बसाइँ सर्ने क्रम घटेको बताउँछन् । उनका अनुसार सडक सञ्जालले छोएसँगै यहाँ उत्पादित कृषिजन्य उत्पादन सहजै बजारसम्म पु¥याउन पाएका छन् ।

घरमै मोटरसाइकल पुग्ने भएपछि बजारमा काम गर्नेहरु पनि बिहान बेलुका घरबाटै धाउन थालेका छन् । गाउँपालिकाको पहाडी भू–भाग हुँदै शक्तिखोर–फिस्लिङ सडक बनेको छ । इच्छाकामना गाउँपालिका–२, ३ र ७ वडा हुँदै जाने सो सडक ३५ किलोमिटर लामो छ । यो सडकसँगै नारायणगढ–मुग्लिन र पृथ्वी राजमार्गसँग यहाँका भित्री सडक जोडिएका छन् ।

गाउँपालिका, बागमती प्रदेश सरकार र सङ्घीय सरकारका आयोजनाका कारण सडक र पुल बनेपछि गाउँलाई सहरसँग जोड्न सकिएको इच्छाकामना गाउँपालिकाका अध्यक्ष दानबहादुर गुरूङ बताउँछन् । इच्छाकामनामा मात्र तीन तहले बनाएका सडकको लम्बाइ ४०० किलोमिटरभन्दा बढी छ ।

उनले भने, ‘सबै टोलमा सडक पुगेको छ । जसले यहाँका नागरिकको जीवन फेरिएको छ । गाउँपालिकाले विकास बजेटको ४० प्रतिशतभन्दा बढी सडक र पुलमा खर्च गर्ने गर्छ’, गुरूङले भने, ‘सडक पुगेपछि बसाइँ सर्नेक्रम कम भएको छ ।’ यहाँबाट एक वर्षमा नौ करोड रुपैयाँ हाराहारीको सुन्तला बिक्री हुने गरेको उनले जानकारी दिए ।

गाउँपालिकाले तरकारी बोक्न कृषि एम्बुलेन्स सञ्चालनमा ल्याएको छ । सुन्तलाभन्दा बढी तरकारीबाट किसानले आम्दानी गर्ने गरेका छन् । खसी, बोका, कुखुरा मात्रै वार्षिक एक करोड रुपैयाँ भन्दा बढीको बिक्री हुने गरेको छ ।

गाउँपालिकाका प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत चन्द्र बस्नेत सडक सञ्जालले इच्छाकामनाका सबै गाउँ छोएपछि यहाँको पर्यटकीय क्षेत्रको विकासमा पनि टेवा पुगेको बताउँछन् । धार्मिक मह¤व बोक्ने मठमन्दिर, मह¤वपूर्ण किल्ला उपरदाङगढी, जिल्लाकै सबैभन्दा अग्लो भू–भाग सिराइचुलीजस्ता क्षेत्रमा सडक सञ्जाल पुगेपछि आन्तरिक पर्यटक बढेको बस्नेत बताउँछन् ।

रत्ननगर । रत्ननगर खानेपानी तथा सरसफाइ उपभोक्ता संस्थाले तीन वर्षको अवधिमा गरेका काम र त्यसको उपलब्धि सार्वजनिक गरेको छ ।

संस्थाले मङ्गलबार कार्यालयमा आयोजित पत्रकार सम्मेलनमा २०७९ भदौदेखि हालसम्म गरेका कार्यप्रगति सार्वजनिक गरेको हो । संस्थाका अध्यक्ष माधवप्रसाद अर्याल नेतृत्वको समितिले तीन वर्षको अवधिमा चार हजार उपभोक्ता थप गर्न सफल भएको छ भने ६४ किलोमिटर पाइपलाइन विस्तार गरी उपभोक्ताको घरघरमा पानी पुर्‍याएको छ ।

पानीको स्रोत संरक्षण तथा सुरक्षाको लागि ‘एक घर : एक पोखरी’, ‘एक घर : दुई विरुवा’ तथा ‘एक घर : एक घारा’ जडान गरिएको संस्थाका अध्यक्ष अर्यालले बताए । संस्थालाई बलियो बनाउन २०८० सालमा सौराहा–बछौली खानेपानी आयोजनालाई समायोजन गरिएको थियो ।

संस्था मर्ज गर्दा एउटा ओभरहेड ट्याङ्की र दुईवटा बोरिङसहित ७१३ उपभोक्ता, ५४ किलोमिटर पाइपलाइन थप तथा २८ लाख ३२ हजार रुपैयाँसमेत संस्थाको मातहतमा आएको अध्यक्ष अर्यालले बताए ।

सो संस्थाले मिटर ममर्तबापत १० रुपैयाँसहित र १२० रुपैयाँ न्यूनतम शुल्कबाट घटाएर ८० रुपैयाँ कायम गरेको छ । संस्थाले सामुदायिक विद्यालयलाई धारा जडानमा ५० प्रतिशत छूट, रातो कार्ड भएका अपाङ्ता भएकाहरुलाई निःशुल्क धारा जडान, किस्ताबन्दीमा धारा जडान गर्न सक्ने व्यवस्था गरेको छ । ९ हजार ५०० धारा जडान शुल्कबाट घटाएर ८ हजार ५०० कायम गरिएको छ ।

रत्ननगरका ८४ प्रतिशत घरधुरीमा पानी वितरण गर्दै आएको सो संस्थाले बाँकी रहेका ४ हजार ५०० बढी घरधुरीमा पानी पु¥याउन ३६ करोड रुपैयाँको सहलगानी आयोजनाअन्तर्गत दुईवटा ओभरहेड ट्याङ्कीलगायतका पूर्वाधार निर्माणको काम भइरहेको अध्यक्ष अर्यालले बताए ।

तेस्रो चरणको मर्मत सुधार कार्यक्रमअन्तर्गत दुई करोड ५४ लाख रुपैयाँ लगानीमा सुब्बाचोकमा एउटा बोरिङ, ३० वटा भल्ब चेम्बर, साढे १८ किलोमिटर पाइपलाइन विस्तार गरिएको संस्थाका सचिव प्रताप डल्लाकोटीले बताए । सरकारको ७० प्रतिशत र संस्थाको ३० प्रतिशत लगानीमा उक्त काम गरिएको उनले जानकारी दिए ।

संस्थाले बटुवाहरुको लागि सेवा क्षेत्रभित्रका १३ वटा चोकमा सार्वजनिक धारा सञ्चालन गरेको सचिव डल्लाकोटीले बताए । पानीको सुरक्षाको लागि सो संस्थाले घरघरमा रिचार्ज पिट निर्माण गरिरहेको छ । उपभोक्ताको ५० प्रतिशत र संस्थाको ५० प्रतिशत लगानीमा रिचार्ज पिट निर्माणको काम भइरहेको संस्थाकी कोषाध्यक्ष सरस्वती लामाले जानकारी दिइन् ।

घरमा खेर जाने पानीको सुरक्षा गरी जमिनमुनि पानीको रिचार्ज गर्नका लागि रिचार्ज पिट निर्माण सुरू गरेको भन्दै उनले हालसम्म १०२ घरधुरीमा पिट निर्माण भइसकेको जानकारी दिइन् । पानीको सुरक्षाको लागि सो संस्थाले उपभोक्तहरुलाई २५ हजार विरुवा वितरण गरेको उनले बताइन् ।

संस्थाले अपेक्षाकृत आर्थिक उपलब्धिसमेत हासिल गरेको पाइएको छ । चालु आर्थिक वर्षको चैत १५ गतेसम्म आठ करोड ९३ लाख ३५ हजार ०३२.४९ रुपैयाँ बैंकमा बचत रहेको रहेको लामाले बताइन् । २०५८ सालमा स्थापना भएको सो संस्थामा हाल १५ हजार ३०० उपभोक्ता रहेका छन् । २०७९ भदौमा सर्वसम्मत भएको सो संस्थाको यही चैत २८ गते साधारण सभा तथा अधिवेशन हुँदैछ ।

अधिवेशनले आगामी तीनवर्षे कार्यकालको लागि नयाँ नेतृत्व चयन गर्नेछ । १५ उपभोक्ताबराबर एक पार्षद चुनिएकाहरुबाट कार्यसमिति र लेखा समिति चयन गर्ने विगतको परम्परालाई तोड्दै यसपटक सबै उपभोक्ताले मतदान गरेर नेतृत्व चयन गर्ने व्यवस्था गरिएको छ । त्यसका लागि संस्थाको विधान संशोधनसमेत गरिएको छ ।