चितवन । चितवनका विभिन्न पालिकामा गरिएको एआई एक्सरे क्याम्पबाट ७२ जनामा क्षयरोग पुष्टि भएको छ । जनस्वास्थ्य कार्यालय चितवनले भरतपुर महानगरपालिका, कालिका नगरपालिका, राप्ती नगरपालिका, माडी नगरपालिका र इच्छाकामना गाउँपालिकामा उक्त उपकरणको सहायताले क्षयरोगको पहिचान गरेको हो ।

कार्यालयका क्षयकुष्ठ अधिकृत जयराम दुवाडीले साउनयता एआई एक्सरे उपकरणको सहायताले चार हजार ७१ को परीक्षण गर्दा ७२ जनामा क्षयरोग पुष्टि भएको जानकारी दिए । ‘परीक्षण गरिएकामध्ये दुई सय नौ जनामा क्षयरोगको लक्षण देखिएको थियो । लक्षण देखिएकाको थप परीक्षण गर्दा ७२ जनामा सङ्क्रमण पुष्टि भएको हो”, उनले भने ।

भरतपुर महानगरपालिकामा १६, कालिका नगरपालिकामा १७, माडी नगरपालिकामा १६ र इच्छाकामना गाउँपालिकामा २३ जनामा यो रोगको सङ्क्रमण पुष्टि भएको क्षयकुष्ठ अधिकृत दुवाडीले जानकारी दिए ।

उक्त एक्सरे उपकरणमा एआई प्रविधिको जडान गरिनुका साथै उक्त उपकरणले बिरामीको अवस्थासहितको जानकारी दिने बताउँदै उनले उपकरणको सही प्रयोग गर्ने उद्देश्यले विशेषज्ञ चिकित्सकको सहायतामा क्षयरोग पहिचानसम्बन्धी शिविर सञ्चालन गरिएको उल्लेख गरे ।

क्षयकुष्ठ अधिकृत दुवाडीका अनुसार यो रोग माइक्रोब्याक्टेरियम ट्युबरकुलोसिस नामक व्याक्टेरियाको सङ्क्रमणका कारण हुन्छ । ‘रोग लागेको सुरुआती अवस्थामा थोरै काम गर्दा पनि थकान महसुस हुने र कमजोरी महसुस हुन थाल्छ । मानिसले यस्ता लक्ष्यणलाई गम्भीरतापूर्वक लिँदैनन् । विस्तारै क्षयरोगको व्याक्टेरियाले सङ्क्रमणको रूप लिई गम्भीर समस्या निम्त्याउने गर्दछ’, उनले भने ।

रुघाखोकी लाग्नु, ज्वरो आउनु क्षयरोगको प्रारम्भिक लक्षण हो । सामान्यतया यस्ता समस्या पाँच दिनभित्रमा ठिक पनि हुन्छन् । तर, लगातार रुघाखोकी लागिरह्यो, ज्वरो कम भएन, दुई हप्तासम्म पनि खोकी रहिरह्यो भने तुरुन्तै चिकित्सक कहाँ जानुपर्ने क्षयकुष्ठ अधिकृत दुवाडीले सुझाव दिए ।

यो रोग लागेमा सुर्ती मिसाएर बनेका कुनै पनि पदार्थ सेवन नगर्ने, सुरू गरेको भए तुरुन्तै छोड्नुपर्छ । अधिक मदिरा, लागूपदार्थ वा औषधि सेवन गर्न नहुने क्षयकुष्ठ अधिकृत दुवाडीले बताए ।

स्वास्थ्यकर्मीको परामर्श लिई नियमित रूपमा पूरा समय (छदेखि आठ महिना)सम्म निःशुल्क प्राप्त हुने औषधि सेवन गर्ने, औषधि सेवन गर्न सुरू गरेपछि स्वास्थ्यकर्मीको सल्लाहअनुसार समयसमयमा परीक्षण गर्नेलगायत कार्य गर्न आवश्यक रहेको उनले सुझाव दिए ।

रत्ननगर । रत्ननगर नगरपालिकामा शिक्षामा गरिएको लगानी बालुवामा पानी हालेसरह भएको छ । भर्खरै सार्वजनिक बिइई परीक्षाको नतिजाले सामुदायिक विद्यालयमा गरिएको लगानी बालुवामा पानीबराबर भएको हो ।

कक्षा ८ मा १९ वटा सामुदायिक विद्यालयबाट परीक्षामा सहभागी विद्यार्थीमध्ये ३७.९८ प्रतिशतमात्र उत्तीर्ण (ग्रेडेड) भए । रत्ननगरको कमजोर नतिजाले स्थानीय शिक्षाप्रणालीमाथि नै गम्भीर सवाल खडा गरिदिएको छ । सामुदायिक विद्यालयबाट परीक्षामा सहभागी ६८२ विद्यार्थीमध्ये ४२३ जना कक्षा ९ मा अध्ययनका लागि अयोग्य हुँदा समग्र उत्तीर्ण प्रतिशत ३७.९८ मा झरेको छ ।

परीक्षामा सहभागी १९ मध्ये १६ वटा विद्यालयको नतिजा ५० प्रतिशतभन्दा तल रहेको छ । बैरिया माध्यमिक विद्यालयको ६४.४९ प्रतिशत, आधारभूत विद्यालय बेल्सीको ६४.२९ प्रतिशत र जनजागृति माध्यमिक विद्यालय ५१.३५ प्रतिशत रहेको छ भने १७ वटा विद्यालयको अवस्था चिन्ताजनक छ ।

अन्य सबै १६ विद्यालयको नतिजा ५० प्रतिशतभन्दा तल छ । भद्रकाली मावि र आधारभूत विद्यालय देवौलीको नतिजा सबैभन्दा कमजोर देखिएको छ । यी दुवै विद्यालयका १० प्रतिशत विद्यार्थी पनि अपग्रेडेड हुन सकेनन् । जसमध्ये ३२ जना विद्यार्थीले परीक्षा दिएको भद्रकाली माविका जम्मा ३ जना विद्यार्थी ग्रेडेड भएका छन् २९ जना विद्यार्थी ननग्रेडेड भए । जुन कुल विद्यार्थी संख्याको ९.३८ प्रतिशत मात्र हो ।

यसैगरी, आधारभूत विद्यालय देवौलीमा कुल १६ जना विद्यार्थी परीक्षामा सहभागी भएकामा १ जना मात्र कक्षा ९ मा अध्ययन गर्नयोग्य भएका छन् । सो विद्यालयका १५ जना विद्यार्थी ननग्रेडेड भए । जुन कुल विद्यार्थी संख्याको ६.२५ प्रतिशत मात्र हो । परीक्षामा सहभागी विद्यालयमध्ये ७ वटा विद्यालयको नतिजा ३० प्रतिशतभन्दा कम छ ।

संस्थागत विद्यालयतर्फ भने ७० प्रतिशत विद्यार्थी २३ वटा विद्यालयबाट उत्तीर्ण (ग्रेडेड) भएका छन् । २० वटा विद्यालयबाट कक्षा आठको परीक्षामा सहभागी एक हजार ६९ विद्यार्थीमध्ये ७५३ विद्यार्थी उत्तीर्ण (ग्रेडेड) हुँदा ३१६ विद्यार्थी अनुत्तीर्ण (ननग्रेडेड) भएका छन् ।

गायत्री हरिहर गुरूकुलम र श्रीराम वैदिक गुरूकुलले सात प्रतिशत नतिजा हासिल गरेका छन् । गायत्रीबाट १७ जना र श्रीराम वैदिकबाट १० जना विद्यार्थी परीक्षामा सहभागी थिए ।

रत्ननगर नगरपालिकाका उपप्रमुख यादवप्रसाद पाठकले शिक्षण सिकाइ प्रभावकारी नभएकै कारण कक्षा आठको परीक्षामा नतिजा कमजोर आएको बताएका छन् ।

भरतपुर । जेनजी आन्दोलनका क्रममा आगजनीबाट खरानीमा परिणत भएको भरतपुर हाइटमा रहेको भाटभटेनी सुपरमार्केट सात महिनापश्चात् सञ्चालनमा आएको छ ।

भाटभटेनी सुपरमार्केटका अध्यक्ष मीनबहादुर गुरूङले भने, ‘हामी खरानीबाट फेरि उठेका छौँ । कर्मचारीहरुको अथक मेहनतले सात महिनामै भाटभटेनीलाई उठाउन सफल भएका छौँ ।’

भाटभटेनीको अगाडि भागमा आगजनी हुँदा कैद गरिएका केही तस्बिरहरु राखेर बोर्डमा लेखिएको छ, ‘हे भगवान् ! अब उप्रान्त मेरो देश नेपालमा यस्तो कहिल्यै नहोस् ।’ सञ्चालक गुरुङका यी शब्दले अब यस्तो नहोस् भन्ने कामना गरिएको छ ।

भाटभटेनीका व्यवस्थापक विनोद भट्टराई भन्छन्, ‘भदौ २४ गते भएको आगजनीका कारण भरतपुर भाटभटेनी स्टोरमा भएका सबै सामान जलेर खरानी भए ।’ भरतपुर भाटभटेनीमा मात्रै एक अर्ब बढीको क्षति भएको उनी बताउँछन् ।

जलेर खरानी भएको भरतपुर भाटभटेनी सात महिनापछि शुक्रबारदेखि सञ्चालनमा आएको छ । आगजनीमा भाटभटेनीका ११ वटा स्टोर परेका थिए । ११ वटा स्टोर आगजनीमा परे पनि एक जना कर्मचारीलाई पनि भाटभटेनीले निकालेन् स्टोर सञ्चालनमा नआए पनि सेवासुविधा दिलाइरह्यो ।

‘भदौ २४ अघि हामीसँग १७० जना भरतपुर भाटभटेनीमा कर्मचारी थिए, ती कर्मचारी सबै अहिले पनि छन्, कसैको जागिर गएको छैन, कसैको सुविधा कटौती भएको छैन’, व्यवस्थापक भट्टराईले भने । भरतपुर भाटभटेनीले चैत २७ पछि २५० कर्मचारी पार्टटाइममा थप्ने योजना रहेको उनले बताए । १२ कक्षा सकेका छात्राहरुलाई पार्टटाइम काममा अवसर दिने उनले बताए । भाटभटेनीका स्टोरहरुमा ९० प्रतिशत कर्मचारी महिला छन् ।

भरतपुर भाटभटेनी पूरा सञ्चालनमा आएपछि पोखरा, विराटनगर, बिर्तामोड, धरानका स्टोरहरुलाई सञ्चालनमा ल्याउने उनले बताए ।