भरतपुर । नेपाल मेडिकल काउन्सिलले लिएको चिकित्सक ‘लाइसेन्स’ परीक्षामा चितवन मेडिकल कलेज (सिएमसी) उत्कृष्ट भएको छ । त्रिभुवन विश्वविद्यालयबाट सम्बन्धन प्राप्त भरतपुरस्थित सिएमसीले ९३.१० प्रतिशत विद्यार्थी उत्तीर्ण गराएर यस वर्ष सर्वोत्कृष्ट बन्न सफल भएको छ ।

यही जेठ १२ देखि १५ गतेसम्म काउन्सिलले सञ्चालन गरेको ‘लाइसेन्स’ परीक्षामा सिएमसी कलेजबाट ‘एमबिबिएस’ तह उत्तीर्ण गरेका ५८ विद्यार्थीमध्ये ५४ जना सफल भएका हुन् । काउन्सिलले सार्वजनिक गरेको विवरणअनुसार समग्रमा यस वर्ष एमबिबिएसतर्फ ६३.५० प्रतिशत र बिडिएसतर्फ ८१।५२ प्रतिशत विद्यार्थी उत्तीर्ण भएका छन् ।

यसैगरी, उक्त परीक्षामा बिपी कोइराला स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान ९२.२१ प्रतिशत अर्थात् ७७ मध्ये ७१ उत्तीर्ण गराई दोस्रो र नेपाली सेना स्वास्थ्य विज्ञान संस्थानको ८९.७७ प्रतिशत अर्थात् ८८ मध्ये ७९ जना उत्तीर्ण गराई तेस्रो हुन सफल भएका छन् । यसैगरी, भारतमा पढेका ४२.३१ प्रतिशत, बङ्गलादेशमा पढेका ४१.१४ प्रतिशत, चीनमा अध्ययन गरेका १५.०४ प्रतिशत र फिलिपिन्समा पढेका २८.५७ प्रतिशत विद्यार्थी मात्र उत्तीर्ण हुन सफल भएका छन् भने इजिप्ट र रसियामा पढेकाहरूले पुनः परीक्षा दिनुपर्ने भएको छ ।

काउन्सिलको नतिजाअनुसार नेपाल बाहिर पढेका विद्यार्थीले सात–आठपटक परीक्षा दिने गरेका तर नेपालका मेडिकल कलेजमा पढेकाले बढीमा दुई पटकमै परीक्षा उत्तीर्ण गरेको यथार्थलाई विश्लेषण गर्दा चिकित्सा विधामा नेपालको पढाइ सन्तोषजनक रहेको देखिन्छ । काउन्सिलका अनुसार नेपालको समग्र नतिजा राम्रो भए पनि विदेशका मेडिकल कलेजमा पढेका नेपाली विद्यार्थीको नतिजाले सम्बद्ध सबैलाई पुनः चिन्तित बनाएको छ ।

यसै सन्दर्भमा चितवन मेडिकल कलेजका उपनिर्देशक अरुण कोइरालाले मेडिकल कलेजहरूको शैक्षिक गुणस्तरको मानकका रुपमा लिइने काउन्सिलको यस वर्षको परीक्षामा उत्कृष्ट स्थान हासिल गरेको सिएमसीको उत्पादन गर्व गर्न लायक रहेको बताए । कुशल व्यवस्थापनसहित सिएमसीमा कार्यरत शैक्षिक तथा प्रशासनिक जनशक्तिको खटाइ र विद्यार्थीको मेहनतका कारण सर्वोत्कृष्ट हुन सफल भएको स्पष्ट गर्दै उपनिर्देशक कोइरालाले भने, ‘आउँदा दिनमा शत्प्रतिशत नतिजा प्राप्त गर्ने लक्ष्यका साथ अघि बढ्ने छौँ । स्वदेश तथा विदेशका प्रतिभावान् विद्यार्थीहरूको पहिलो रोजाइमा ‘सिएमसी’ पर्नेगरी सम्पूर्ण टिम परिचालित हुनेछ ।’

सिएमसी कलेजका अध्यक्ष एवम् प्रबन्ध निर्देशक प्राडा हरिशचन्द्र न्यौपानेले शैक्षिक गुणस्तरका पक्षमा कुनै पनि सम्झौता नगरी अघि बढेकाले उत्कृष्ट नतिजा ल्याउन सफल भएको बताए । उनले देशकै करिब मध्यभागमा अवस्थित चितवनको भरतपुरमा अवस्थित सुविधासम्पन्न सिएमसी शिक्षण अस्पतालमा बिरामीको चाप अत्यधिक रहेको, प्रयोगात्मक कक्षालाई उच्च प्राथमिकता दिएका, अनुभवी एवम् क्षमतावान् शिक्षक तथा कर्मचारीको व्यवस्था गरिएको र पठनपाठनसहित अनुशासनलाई प्राथमिकता दिएकाले पछिल्ला वर्षहरूमा अब्बल विद्यार्थीको रोजाइमा सिमसी कलेज परेको स्पष्ट गरे ।

सो कलेजमा स्नातक तहको एमबिबिएस, बिडिएस, बिएस्सी नर्सिङ, बिएस्सी मिडवाइफरी, पब्लिक हेल्थ, फार्मेसी, बिएस्सी एमएलटी (ल्याब), बिएस्सी एमआइटी (रेडियोग्राफी)को पढाइ हुने गरेको छ । यसैगरी, स्नातकोत्तर तहमा एमडी्एमएस, एमएन, एमपिएच, एमएस्सी माइक्रोबायोलोजी र विशिष्टीकृततर्फ एमडिएमसिएचको पढाइ हुने सो कलेजले जनाएको छ । सो क्याम्पसमा अहिले विभिन्न विधा र तहमा गरी एक हजार ४०० विद्यार्थी अध्ययनरत रहेका क्याम्पस प्रशासनले जनाएको छ ।

रत्ननगर । पश्चिम नेपालमा मात्रै पाइने लोपोन्मुख कृष्णसारलाई चितवनमा स्थानान्तरण गर्ने तयारी अन्तिम चरणमा पुगेको छ । रत्ननगर नगरपालिका–९ स्थित टिकौली जङ्गल क्षेत्रमा निर्माण गरिएको संरक्षण केन्द्रमा शुक्लाफाँटा राष्ट्रिय निकुञ्ज र बर्दियाको कृष्णसार संरक्षण क्षेत्रबाट १८ वटा कृष्णसार ल्याउने तयारी भइरहेको छ ।

वन तथा वातावरणमन्त्री गीता चौधरीले आफ्नो कार्यभार सम्हालेपछि गरेका पहिलो चार निर्णयमध्ये कृष्णसार स्थानान्तरणका विषयलाई प्राथमिकतामा राखेपछि सात वर्षअघि रत्ननगर नगरपालिकाले अघि बढाएको अभियानले मूर्तरूप पाउन लागेको छ । केही समयअघि प्राविधिक टोलीले संरक्षण केन्द्र वरिपरि रहेका केही भित्र नुपुगेका र बाहिर ढल्केका रुख हटाउनुपर्ने सुझाव दिएपछि सो प्रक्रिया अघि बढाइएको हो ।

रत्ननगर नगरपालिकाले टिकौलीमा कृष्णसार राख्न आवश्यक पूर्वाधार निर्माणको काम सम्पन्न गरिसकेको जनाएको छ । नगरप्रमुख प्रलाद सापकोटाले तारजालीलगायत भौतिक पूर्वाधार निर्माण पूरा भइसकेको जानकारी दिए । उनले भने, ‘तारजालीलगायत अन्य भौतिक पूर्वाधार पूरा भइसकेको छ । सबै नगरपालिकाकै खर्चमा कृष्णसार ल्याउन लागिएको हो ।’

उनका अनुसार पहिलो चरणमा १२ पोथी र छ भाले गरी १८ वटा कृष्णसार ल्याइने तयारी गरिएको छ । डिभिजन वन कार्यालय चितवनको प्राविधिक सहयोगमा संरक्षण कार्यक्रम सञ्चालन गरिने छ । कृष्णसारका लागि तयार गरिएका क्षेत्रमा घाँसे मैदानको छेउछाउमा रहेका केही रुख व्यवस्थापन गर्ने काम मात्रै बाँकी रहेको उनले बताए ।
नगरप्रमुख सापकोटाका अनुसार कृष्णसार संरक्षण केन्द्र निर्माणमा हालसम्म करिब तीन करोड रुपैयाँ खर्च भइसकेको छ । ‘कृष्णसार ल्याएपछि यहाँको पर्या–पर्यटन प्रवद्र्धनमा थप टेवा पुग्ने अपेक्षा गरेका छौँ’, उनले भने ।

कृष्णसार संरक्षणलाई पर्या–पर्यटनसँग जोड्ने योजना रहेको बताउँदै प्रमुख सापकोटाले भने, ‘यहाँ कृष्णसार ल्याएर हुर्काउने र संरक्षण गर्ने आफ्नो ठाउँमा रह्यो, त्यसलाई पर्या–पर्यटनसँग जोड्ने पनि हाम्रो लक्ष्य हो । त्यही क्षेत्रमा हरियाली पार्क निर्माणको काम पनि भइरहेको छ ।’

केन्द्रनजिकै रहेको खगेरी खोलाको पानी उपयोग गरेर बोटिङ सञ्चालन गर्ने र पश्चिम चितवनतर्फ रहेको नहर सञ्चालनमा थप सहजता ल्याउने योजना रहेको बताए । ‘सौराहा आउने पर्यटकलाई टिकौलीसम्म आकर्षित गर्ने उद्देश्यले पर्या–पर्यटनको अवधारणा अघि बढाइएको हो’, उनले भने ।

टिकौलीस्थित पञ्चकन्या सामुदायिक वनको १८ हेक्टर क्षेत्रफलमा तारबार, घाँसेमैदान र दुई वटा पोखरी निर्माण भइसकेका छन् । नगरप्रमुख सापकोटाले कृष्णसारलाई चितुवाको जोखिमबाट जोगाउन केही रुख हटाउन आवश्यक देखिएको बताए । उनले आवश्यक प्रक्रिया पूरा भएपछि कृष्णसार चाँडै चितवन ल्याइने विश्वास व्यक्त गरे ।
डिभिजन वन कार्यालय चितवनका प्रमुख डिभिजनल वन अधिकृत विष्णुप्रसाद आचार्यले कृष्णसार स्थानान्तरणका लागि अन्तिम चरणका काम भइरहेको बताए ।

चितुवालगायत वन्यजन्तुले रुख चढेर कृष्णसारमाथि आक्रमण गर्नसक्ने जोखिम रहेकाले इन्क्लोजर वरिपरिका केही रुख हटाउनुपर्ने निष्कर्षमा पुगेको उनले जानकारी दिए ।

उनले भने, ‘स्थलगत निरीक्षण एवं अध्ययन गर्दा केन्द्र वरिपरि रहेका केही भित्र नुगेका र बाहिर ढल्केका रुख हटाउनुपर्ने निष्कर्षमा पुगेका छौँ ।’ आचार्यका अनुसार संरक्षण क्षेत्र बाहिरतर्फ करिब १०६ वटा र भित्रतर्फ २३ वटा रुख व्यवस्थापन गर्नुपर्ने देखिएको छ । ‘अब स्थानान्तरण र रुख व्यवस्थापनको काम मात्रै बाँकी छ’, उनले भने ।

सालका रुख हटाउन आवश्यक कानुनी प्रक्रिया पूरा गर्न प्रतिवेदन प्रदेश वन निर्देशनालय र मन्त्रालयमार्फत वन विभागमा पठाइने उनले जानकारी दिए । ‘सरकारको प्राथमिकतामा परेको कार्यक्रम भएकाले मन्त्रालयले पनि यसलाई महत्त्वका साथ अगाडि बढाउने विश्वास गरेका छौँ’, उनले भने, ‘रुख व्यवस्थापनको काम सम्पन्न हुनासाथ करिब ९० प्रतिशत प्रक्रिया पूरा भएको मान्न सकिन्छ ।’

विसं २०७७ मा अध्ययन सुरू गरी २०७८ देखि कृष्णसार ल्याउन आवश्यक पूर्वाधार निर्माणको काम थालिएको थियो । विभिन्न प्राविधिक कारणले स्थानान्तरण प्रक्रिया केही समय ढिलाइ भएको थियो । कृष्णसार नेपालको संरक्षित वन्यजन्तुको सूचीमा रहेको लोपोन्मुख प्रजाति हो ।

विसं २०३३ मा बर्दियाको खैरापुर क्षेत्रमा यसको संख्या नौ वटामा सीमित रहेको थियो । संरक्षणका विभिन्न प्रयासपछि यसको संख्या उल्लेख्य रूपमा वृद्धि भएको छ । वन तथा वातावरण मन्त्रालयका अनुसार विगतमा सदर चिडियाखाना र खैरापुरबाट गरी ४२ वटा कृष्णसार कञ्चनपुरको शुक्लाफाँटा राष्ट्रिय निकुञ्जअन्तर्गत हिरापुर फाँटामा स्थानान्तरण गरिएको थियो । हाल खैरापुर र शुक्लाफाँटासहित प्राकृतिक बासस्थानमा कृष्णसारको सङ्ख्या ५०० भन्दाबढी पुगेको मन्त्रालयले जनाएको छ ।

भरतपुर । रोकिएको गौतमबुद्ध क्रिकेट रङ्गशालाको काम पुनः सुरू भएको छ । बागमती प्रदेश सरकारबाट बजेट निकासामा ढिलाइ भएकाले यसअघि भुक्तानी नपाएको भन्दै निर्माण कम्पनीले एक महिना निर्माण कार्य रोकेको थियो ।

बागमती प्रदेश सरकारबाट नौ करोड रुपैयाँ निकासा भएपछि निर्माण कार्य पुनः सञ्चालन भएको भरतपुर महानगरपालिकाका इन्जिनियर आदर्श पोखरेलले जानकारी दिए ।

महानगरपालिकाका डिभिजन इञ्जिनियर सन्तोष आचार्यले निर्माण कम्पनीलाई बिलअनुसारको भुक्तानी भइसकेको बताए । रङ्गशालाको निर्माणको काम हिमालयन कालिञ्चोक बिबिआर जेभीले गर्दै छ ।

ठेक्का सम्झौताको म्याद आगामी पुस २२ गते सकिन्छ । हाल ५५ प्रतिशत काम पूरा भएको छ । विसं २०८१ असारमा भरतपुर महानगरपालिका र निर्माण कम्पनीबीच २०८३ पुस २२ गते काम सक्ने गरी कुल रु ७५ करोड ५० लाख ९१ हजार १८९ मा सम्झौता भएको थियो । धुर्मस–सुन्तली फाउन्डेसनले काम गर्न नसकेपछि महानगरपालिकाले बोलपत्रमार्फत काम थालेको हो ।

भरतपुर । डिभिजन वन कार्यालय चितवनले चालु आर्थिक वर्षमा एक लाख क्युफिट काठ निकाल्ने भएको छ । कार्यालयले ढलेका, सुकेका (सुख्खड खडा र ढलापडा) लगायत काठ निकाल्ने तयारी गरेको हो ।

कार्यालयका प्रमुख विष्णुप्रसाद आचार्यले आगामी असारभित्रमा काठ सङ्कलन गरी बिक्री गर्ने तयारी गरिएको बताए । कार्यालयअन्तर्गत रहेको वरण्डाभार वन क्षेत्रबाट काठ निकाल्न लागिएको हो । वरण्डाभार क्षेत्र १० हजार ३०२ हेक्टर रहेको उनले जानकारी दिए ।

वन कार्यालयले वरण्डाभार वन क्षेत्रबाट एक लाख क्युफिट काठ सङ्कलन गरेपछि केही काठ बिक्रीका लागि वन निगमलाई दिइने प्रमुख आचार्यले जानकारी दिए । उनले भने, ‘चालिस लाख क्युफिट काठ वन निगमलाई दिन्छौँ, बाँकी हामीले बिक्री गर्छाैं ।’ गत वर्ष एक लाख २० हजार क्युफिट काठ निकालिएको थियो ।

यसैगरी, कार्यालयले जोखिमयुक्त स्थानका रुख पनि कटान गर्दैछ । प्रमुख आचार्यका अनुसार मानवीय र भौतिक क्षति हुनसक्ने ठाउँको पहिचान गरी रुख कटान गरिने छ । देवघाट जाने सडकका २५ वटा कटान गरिसकिएको जनाउँदै उनले भरतपुरबाट कालिका नगरपालिका जाने दुईवटा सडक किनारका र पूर्वपश्चिम राजमार्गको टिकौली जङ्गलको जोखिमपूर्ण रुख कटानको तयारी गरिएको बताए ।

प्रमुख आचार्यका अनुसार कृषि तथा वन विज्ञान विश्वविद्यालय नजिक नहरमा रहेका सुकेका सिसौका रुख पनि कटान गर्ने तयारी गरिएको छ । उनले भने, ‘जङ्गल क्षेत्रभित्र रहेको भए तापनि बाटोको जोखिम, टेलिफोनको जोखिम, बिजुलीको जोखिम र हवाई जोखिम यी चार वटा जोखिम भएका स्थानका रुख कटान गरिन्छ ।’

सरकारी कार्यालयमा हुनसक्ने जोखिम मध्यनजर गर्दै आसपासका रुख पनि कटान गरिँदै छ । सशस्त्र प्रहरी कार्यालय आँपटारी र प्रहरी तालिम केन्द्रमा पनि केही रुख काटिँदैछ । वन क्षेत्रमा रहेका भूमिहीन तथा सुकुमवासी बस्तीका रुखहरु भने जोखिम भए पनि काट्न नमिल्ने प्रमुख आचार्यको भनाइ छ ।

भरतपुरतर्फको देवघाट क्षेत्र, आँपटारी, गणेशस्थानलगायत क्षेत्रमा रुखहरू जोखिमपूर्ण भए पनि कटान गर्न नमिल्ने प्रमुख आचार्यले बताए । उनले भने, ‘लालपुर्जा नभएका क्षेत्रमा जोखिम भए पनि रुख काट्ने जोखिम लिन सक्दैनौँ । सरकारले निर्णय गरेर आयो भने गर्न सक्छौँ, नत्र सकिदैँन ।’