काठमाडौँ । नेपाल प्रिमियर लिग (एनपिएल) मा पोखरा एभेन्जर्सले लगातार चौथो हार बेहोरेको छ । शुक्रबार कीर्तिपुरस्थित त्रिवि क्रिकेट मैदानमा भएको खेलमा पोखरा चितवन राइनोजसँग ३० रनले पराजित भएको हो ।

चार खेल खेलिसक्दा पनि पोखराले जितको खाता खोल्न सकेको छैन । चितवनले भने चार खेलबाट दोस्रो जित निकाल्दै पाँच अंकसहित अंकतालिकाको तेस्रो स्थानमा उक्लिएको छ ।

चितवनले दिएको १५२ रनको लक्ष्य पछ्याएको पोखरा १९ ओभरमा १२१ रनमै समेटियो । पोखराका लागि अर्जुन कुमालले सर्वाधिक ४५ रन बनाए । अन्य ब्याटरले उल्लेखनीय प्रदर्शन गर्न सकेनन् ।

पोखरालाई सस्तैमा समेट्ने क्रममा चितवनका रिजन ढकालले चार रन खर्चेर चार विकेट लिए । कमल ऐरीले तीन विकेट लिँदा ड्यान मोस्ले, मौसम ढकाल र कुशल मल्लले समान एक विकेट लिए ।

यसअघि टस जितेर फिल्डिङ रोजेको पोखराविरुद्ध पहिले ब्याटिङ गरेको चितवनले निर्धारित २० ओभरमा ६ विकेट गुमाएर १५१ रन बनाएको थियो ।

चितवनका लागि कप्तान सिकन्दर राजाले ३७ र रवि बोपाराले ३५ रन बनाए। उनीहरूले पाँचौँ विकेटका लागि ६० रनको साझेदारी गर्दै टोलीको इनिङ्स सम्हालेका थिए । त्यसअघि अर्जुन साउदले ३१ र डेविड मलानले २८ रनको योगदान दिएका थिए ।

पोखराका लागि कुशल भुर्तेल, विपिन खत्री र चामिका करुनारत्नेले समान दुई विकेट लिए ।

यसअघि पहिलो खेलमा विराटनगर किङ्सलाई आठ विकेटले हराएको चितवनले वर्षाका कारण लुम्बिनी लाइन्ससँग अंक बाँडेको थियो भने सुदूरपश्चिम रोयल्ससँग पाँच विकेटले पराजित भएको थियो ।

चार खेलमा लगातार हार बेहोरेको पोखरा भने चितवनसँगै सुदूरपश्चिम रोयल्स, जनकपुर बोल्ट्स र लुम्बिनी लायन्ससँग पराजित भएको छ । अंकतालिकामा सात अंकसहित लुम्बिनी शीर्ष र छ अंकसहित सुदूरपश्चिम दोस्रो स्थानमा छन् ।

चितवन । जिल्ला भूमि समस्या समाधान समिति चितवनका आयोजना एवं रत्ननगर–१२ वडा कार्यालयको समन्वयमा रत्ननगर–१२ का १७ भूमिहीन परिवारलाई जग्गाधनी पुर्जा वितरण गरिएको छ । जसमा एक भूमिहीन दलित, चार भूमिहीन सुकुमबासी र १२ अव्यवस्थित परिवार रहेका छन् ।

कार्यक्रममा चितवनका प्रमुख जिल्ला अधिकारी गणेश अर्याल, रत्ननगर नगरपालिकाका मेयर प्रलाद सापकोटा, उपमेयर यादवप्रसाद पाठक, रत्ननगर–१२ का वडाध्यक्ष सुन्दरमणि सुवेदीलगायतले भूमिहीन परिवारलाई जग्गाधनी पुर्जा वितरण गरेका हुन् । कार्यक्रममा विभिन्न राजनीतिक दलका नगरसभापति, अध्यक्ष एवं जनप्रतिनिधिहरको सहभागिता रहेको थियो ।

विगत लामो समयदेखि आफ्नो नाममा जग्गाको स्वामित्व नपाएका स्थानीयले जग्गाधनी पुर्जा प्राप्त गरेसँगै उनीहरू कानुनीरूपमा जग्गाधनी बन्न सफल भएको प्रजिअ अर्यालले बताए ।

सरकारले भूमिहीन दलित, भूमिहीन सुकुमबासी तथा अव्यवस्थित बसोबासीको समस्या समाधानलाई उच्च प्राथमिकतामा राखेको भूमि व्यवस्था, सहकारी, सङ्घीय मामिला तथा सामान्य प्रशासनमन्त्री प्रतिभा रावलको सचिवालयले जनाएको छ ।

भूमिहीन दलित, भूमिहीन सुकुमबासी र अव्यवस्थित बसोबासीको समस्या दीर्घकालीनरूपमा समाधान गर्दै उनीहरूलाई कानुनीरूपमा जग्गाधनी बनाउने सरकारको लक्ष्यअनुसार लालपुर्जा वितरणलाई थप प्रभावकारीरूपमा अघि बढाइएको सचिवालयको भनाइ छ ।

चितवन । राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) का सभापति रवि लामिछानेले निर्वाचनबाट प्राप्त जनसमर्थनपछि पार्टीका नेता-कार्यकर्तामा दम्भ र अहंकार बढेको भन्दै सार्वजनिक रूपमै असन्तुष्टि जनाएका छन्।

उनले जनताले दिएको विश्वासलाई अधिकारको दुरुपयोग गर्ने माध्यम नबनाउन र राजनीतिक व्यवहार तत्काल सुधार्न पार्टीपंक्तिलाई सचेत गराएका छन् ।

शुक्रबार चितवनमा आयोजित पार्टीको कार्यक्रममा बोल्दै लामिछानेले निर्वाचनमा ठूलो सफलता हासिल गरे पनि त्यसअनुसारको जिम्मेवारी र राजनीतिक चरित्र प्रदर्शन गर्न नसकिएको स्वीकार गरे । पार्टीका नेता–कार्यकर्तामा जनताप्रतिको सम्मान र जबाफदेहिताको भावना कमजोर हुँदै गएको उनको टिप्पणी थियो ।

‘जनताले १८२ सिट दिए, हाम्रो भुईँमा खुट्टा छैन, मात्तिएका छौँ, टुप्पिएका छौँ,’ लामिछानेले भने, ‘माथिदेखि तलसम्म हामी यति मात्तिएका छौँ, हामी यति चढेका छौँ, हामीले मान्छेलाई मान्छे गनेका छैनौँ ।’ उनले निर्वाचन जितेकै आधारमा आफूलाई अरूभन्दा माथि ठान्ने प्रवृत्ति त्याग्नुपर्ने बताए ।

पार्टीको राजनीतिक प्रभाव बढेको भन्दै प्रहरी र प्रशासनमाथि दबाब सिर्जना नगर्न पनि उनले निर्देशन दिए। विगतमा पार्टीका नेता–कार्यकर्ताले प्रशासनिक तथा राजनीतिक रूपमा दुःख पाएको स्मरण गर्दै उनले अहिले त्यही व्यवहार दोहोर्‍याएर प्रतिशोध लिन खोज्नु गलत हुने स्पष्ट पारे ।

यसअघि आफ्ना कार्यकर्तामाथि मुद्दा लगाइएको, व्यवसायीलाई अनुगमनका नाममा दुःख दिइएको र राजनीतिक गतिविधिमा अवरोध पुर्‍याइएको लामिछानेको दाबी थियो। तर विगतमा भएका भनिएका त्यस्ता घटनाको बदला लिन अहिले राज्य संयन्त्रको दुरुपयोग गर्न नहुनेमा उनले जोड दिए ।

प्रहरी–प्रशासनमा पहुँच भएको भन्दै राजनीतिक प्रभाव देखाउने प्रवृत्तिले पार्टीलाई सही दिशामा नलैजाने उनको भनाइ थियो । निर्वाचनको सफलता स्थायी शक्ति वा विशेषाधिकार नभएको उल्लेख गर्दै उनले जनतासँगको सम्बन्ध र व्यवहारलाई प्राथमिकता दिन आग्रह गरे ।

लामिछानेले पार्टीको कामकारबाहीमाथि हुने सार्वजनिक आलोचना स्वीकार गर्न पनि नेता–कार्यकर्तालाई आग्रह गरे । राजनीतिक विश्लेषक, सञ्चारमाध्यम तथा समाजले पार्टीको व्यवहारमाथि टिप्पणी गर्दा आक्रोशित हुनुको सट्टा त्यसलाई सुधारको अवसरका रूपमा लिनुपर्ने उनले बताए ।

‘समाजले हामीलाई ऐना देखाएको छ। आफ्नो अनुहार देखाएपछि ऐना देखाउनेतिर झम्टिने त्यो राजनीतिक चरित्र होइन,’ उनले भने । पार्टीभित्र देखिएका कमजोरीका लागि अन्य राजनीतिक दल, विश्लेषक वा सञ्चारमाध्यमलाई दोष दिनुभन्दा स्वयं नेतृत्व र कार्यकर्ताले जिम्मेवारी लिनुपर्ने उनको भनाइ थियो।

रास्वपाले स्थापनाको छोटो अवधिमै ठूलो राजनीतिक सफलता प्राप्त गरे पनि संगठनात्मक विकास र राजनीतिक प्रशिक्षणका कतिपय चरण पूरा गर्न बाँकी रहेको लामिछानेले स्वीकार गरे।

उनले पार्टीको अवस्थालाई विद्यार्थीको शैक्षिक यात्रासँग तुलना गर्दै जनताले रास्वपालाई एकैपटक आठ कक्षामा भर्ना गरिदिएको उदाहरण प्रस्तुत गरे। तर अघिल्ला कक्षामा सिक्नुपर्ने विषय नपढी अर्को कक्षामा पुग्न नसकिने भन्दै उनले राजनीतिक प्रशिक्षण, अनुशासन र संगठनात्मक संस्कार विकास गर्न आवश्यक रहेको बताए।

उनले पार्टीको उद्देश्य एउटा निर्वाचन जितेर अर्को निर्वाचनको तयारी गर्नु मात्रै नभएको उल्लेख गर्दै दीर्घकालीन राजनीतिक जिम्मेवारी निर्वाह गर्न नेता-कार्यकर्ताले आफूलाई परिमार्जन गर्नुपर्नेमा जोड दिए।

लामिछानेले जनताबाट प्राप्त अभिमतले पार्टीको जिम्मेवारी बढाएको उल्लेख गर्दै सत्ता र शक्तिको प्रभावभन्दा नागरिकप्रतिको सम्मान, संयम र उत्तरदायी व्यवहारलाई प्राथमिकतामा राख्न आग्रह गरे।

चितवन । राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) का सभापति रवि लामिछानेले नारायणी नदीको कटानबाट बजार क्षेत्रको सुरक्षाका लागि तत्काल र दीर्घकालीन योजना बनाएर अघि बढ्ने बताएका छन् । 

नारायणी नदी किनारको क्षतिको अनुगमन तथा निरीक्षणपछि आज उद्योग वाणिज्य संघ चितवनमा आयोजित सरोकारवालासँगको छलफलमा सभापति लामिछानेले नागरिकको ज्यान, बजारको अस्तित्व, ऐतिहासिक महत्व र व्यवसायीको सम्पत्ति जोगाउनु अहिलेको प्रमुख प्राथमिकता भएको बताए। 

उनले बजार क्षेत्रमा देखिएको जोखिमबारे उद्योग वाणिज्य संघले जानकारी गराएलगत्तै आफूले सम्बन्धित सबै निकायलाई तत्काल जानकारी गराएको र आवश्यक अध्ययन तथा योजना निर्माणका लागि टोली परिचालन गरिएको बताए । उक्त टोलीले काम अघि बढाइसकेको उल्लेख गर्दै उनले आगामी दिनमा पनि यसलाई निरन्तरता दिने प्रतिबद्धता जनाए ।

सभापति लामिछानेले तत्काल गर्नुपर्ने काम र दीर्घकालीन समाधानका उपाय दुवैलाई ध्यानमा राखेर योजना बनाउनुपर्नेमा जोड दिए। प्राविधिक अध्ययनका आधारमा भविष्यमा बजार क्षेत्र स्थानान्तरण गर्नुपर्ने अवस्था आउन सक्ने सम्भावनासमेत औँल्याउँदै उनले त्यस्तो अवस्था आए सबै सरोकारवाला एकमत भएर निर्णय प्रक्रियामा सहभागी हुनुपर्ने बताए ।

“जनता जोगाउनका लागि बजेट दोस्रो कुरा हो । जनतालाई कसरी जोगाउन सकिन्छ भन्ने पहिलो प्राथमिकता हो”, उनले भने, “नागरिकको जिउ, बजारको इतिहास र त्यहाँका व्यवसायीको सम्पत्ति जोगाउन तत्काल के गर्न सकिन्छ र दीर्घकालीन रूपमा के गर्नुपर्छ भन्ने विषयमा स्पष्ट योजना आवश्यक छ ।”

आफ्नो निर्वाचन क्षेत्र भएकै कारण चितवनलाई विशेष प्राथमिकता दिनुपर्ने मान्यता आफूले नराखेको स्पष्ट पार्दै लामिछानेले देशका विभिन्न क्षेत्रमा बाढीपहिरोले पुर्‍याएको क्षति र आवश्यकताका आधारमा राज्यले स्रोतसाधन परिचालन गर्नुपर्ने बताए। कर्णाली, सुदूरपश्चिम र मधेसलगायतका क्षेत्रमा पनि बाढीबाट प्रभावित नागरिकको समस्या उत्तिकै महत्त्वपूर्ण रहेको उनको भनाइ थियो ।

सभापति लामिछानेले चितवनको समस्या पनि अन्य प्रभावित क्षेत्रसरह आवश्यकताका आधारमा सम्बोधन हुने बताउँदै तत्काल आवश्यक पर्ने कामको अध्ययन लगभग तयार भइसकेको जानकारी दिए। अध्ययनबाट पहिचान भएका योजनाका लागि स्रोत सुनिश्चित गर्न आफूले आवश्यक पहल गर्ने प्रतिबद्धता व्यक्त गर्दै उनले सरोकारवालालाई आश्वस्त रहन आग्रह गरे । 

छलफलका क्रममा सभापति लामिछानेले नारायणी नदीको कटान तथा डुबानबाट बजार क्षेत्रमा परेको जोखिमबारे समयमै जानकारी गराएर अध्ययन टोली परिचालन गर्न सहयोग पुर्‍याएको भन्दै उद्योग वाणिज्य संघ चितवनलाई धन्यवादसमेत दिए । छलफलअघि लामिछानेले नारायणी नदीले कटान गरेको क्षेत्रको स्थलगत निरीक्षण गरेका थिए । 

छलफलका क्रममा उद्योग वाणिज्य संघ चितवनका अध्यक्ष चिरञ्जीवी सुवेदीले नदी कटानको समस्यालाई गम्भीरतापूर्वक लिएर समाधानका उपाय खोज्न सुरूदेखि नै सभापति लामिछानेले पहल गर्दै आएको बताए । उनले नदी कटानको समस्या दीर्घकालीन रूपमा समाधान हुनेगरी आवश्यक योजना बनाउन उनीसँग आग्रह गरे ।

चितवन । पाठ्यपुस्तकमा पढेका तथा युट्युबलगायतका माध्यममा देखेका विषयलाई व्यवहारमा उतार्दै विद्यार्थीले तयार पारेका सिर्जनात्मक आविष्कार र प्रविधिमा आधारित परियोजना कार्यले अङ्कुरम् एकेडेमीको शैक्षिक प्रदर्शनीलाई आकर्षक बनाएका छन् ।

सामाजिक शिक्षा, विज्ञान तथा गणित विषयकेन्द्रित शैक्षिक प्रदर्शनी मेला–२०८३ मा विद्यार्थीले तयार पारेका दर्जनौँ सामग्री प्रदर्शन गरिएका थिए । विद्यालयको वार्षिक शैक्षिक क्यालेन्डर तथा अतिरिक्त क्रियाकलापअन्तर्गत आयोजित प्रदर्शनीको शुक्रबार अभिभावक, सञ्चारकर्मी तथा आमन्त्रित अतिथिहरूले अवलोकन गरेका थिए ।

प्रदर्शनीमा विद्यार्थीका सिर्जनात्मक सोच, प्राविधिक सीप र व्यावहारिक ज्ञान झल्काउने ‘लाइट कन्ट्रोल सिस्टम’, बाढीको पूर्वसूचना प्रणाली, होम अटोमेसन, ग्यास लिकेज डिटेक्टर, हाइड्रोपोनिक गार्डेनिङ, विभिन्न एप तथा कम्प्युटर गेमहरू मुख्य आकर्षण बनेका थिए ।

प्रदर्शनीमा सबैभन्दा बढी चासो पाएकोमध्ये एक थियो बाढीको पूर्वसूचना प्रणाली । स्थानीय सामग्री र प्रविधिको प्रयोग गरी अश्लेषा आचार्य र विभूति अधिकारीको समूहले तयार पारेको उक्त प्रणालीले भोटेकोशीमा आएको आकस्मिक बाढीको जोखिमलाई सचित्र प्रदर्शन गर्दै प्रविधिमार्फत कसरी पहिचान र न्यूनीकरण गर्न सकिन्छ भन्ने देखाएको थियो । नदीमा पानीको सतह बढेपछि साइरन बज्ने र मोबाइलमा सूचना प्राप्त हुने व्यवस्था गरिएको उक्त नमुनाले अवलोकनकर्तालाई आकर्षित गरेको थियो ।

त्यस्तै, विद्यार्थीले विकास गरेका एप तथा कम्प्युटर गेमले पनि प्रदर्शनीमा छुट्टै रौनक थपेका थिए । माध्यमिक तहका विद्यार्थीले तयार पारेको ‘स्क्क्रयाच’ गेममा अवलोकनकर्ताले विशेष रुचि देखाएका थिए । गेम खेलाएर विद्यार्थीले केही रकमसमेत सङ्कलन गरेका थिए । विद्यार्थीको प्राविधिक सिर्जनशीलता र प्रविधिप्रतिको रुचि प्रशंसनीय रहेको शिक्षक सन्दीप चौधरीले बताए ।

गणितलाई कठिन विषयका रूपमा नभई रमाइलो र व्यावहारिक सिकाइका रूपमा प्रस्तुत गर्न अनम्याथ स्कुलसँगको सहकार्यमा गणितीय अन्तरक्रियासमेत आयोजना गरिएको थियो । त्यस क्रममा विद्यार्थीले प्रतिशत गणना तथा भिन्नसम्बन्धी विभिन्न विधि खेल र अभ्यासमार्फत सिकेका थिए । बालबालिकासँगै अभिभावकले पनि गणितीय गतिविधिमा सहभागी भएर सिकाइलाई थप रोचक बनाएका थिए ।

विद्यार्थीले तयार पारेको ‘हाइड्रोपोनिक गार्डेनिङ’ परियोजनाले पनि अभिभावकको ध्यान खिचेको थियो । माटोको प्रयोगबिना वा न्यून प्रयोगमा खेती गर्न सकिने यस विधिबारे विद्यार्थीले जानकारी दिँदै यसलाई सहज, टिकाउ र व्यावसायिकरूपमा लाभदायक बनाउन सकिने बताए । खाद्यान्न उत्पादनका साथै घर तथा कार्यालय सजावटमा समेत यसको प्रयोग गर्न सकिने उनीहरूको भनाइ थियो ।

घरबाहिरैबाट घरभित्रका विद्युतीय उपकरण नियन्त्रण गर्न सकिने ‘होम अटोमेसन सिस्टम’, भान्सामा ग्यास चुहावट भए–नभएको पत्ता लगाउने ‘ग्यास लिकेज डिटेक्टर’ र सौर्य ऊर्जा प्रणालीले पनि अवलोकनकर्ताको ध्यान आकर्षित गरेका थिए । विद्यार्थीले आफ्नै सीप र कल्पनाशक्तिको प्रयोगबाट दैनिक जीवनलाई सहज र सुरक्षित बनाउने प्रविधि विकास गर्न सक्ने उदाहरण यी परियोजनाले प्रस्तुत गरेका थिए ।

प्रदर्शनीमा विज्ञान र प्रविधिसँगै सामाजिक तथा सांस्कृतिक पक्षलाई पनि उत्तिकै महत्त्व दिइएको थियो । सामाजिक शिक्षाअन्तर्गत विभिन्न जातजातिका मौलिक भेषभूषा, परम्परागत परिकार, लाखेनाच र पुराना सिक्काहरू प्रदर्शन गरिएका थिए । नेपाली समाजको सांस्कृतिक विविधता र मौलिक पहिचान झल्काउने सामग्रीमा अभिभावकको विशेष चासो रहेको शिक्षक अर्जुन ओझाले जानकारी दिए ।

तिहारको सांस्कृतिक उल्लासलाई समेत प्रदर्शनीसँग जोड्दै रङ्गोली प्रतियोगिता आयोजना गरिएको थियो । प्रतियोगितामा प्रियल कोइराला, प्रिसा न्यौपाने, स्मृति श्रेष्ठ, दिपाली खतिवडा, आयुषा कुँवर र रीभा गुरुङको समूह उत्कृष्ट घोषित भएको थियो ।

यसैबीच, कक्षा ११ र १२ का विद्यार्थी सम्मिलित विद्यालयको ‘बिजनेस क्लब’ले तिहारलक्षित विभिन्न सामग्री उत्पादन गरी बिक्रीवितरण गरेको थियो । विद्यार्थीले आफ्नै सीप र मेहनतबाट तयार पारेका सामग्रीमध्ये मैनबत्तीको बिक्रीबाट राम्रो आम्दानी भएको क्लबकी अध्यक्ष युनिला खनियाँले जानकारी दिइन् । उत्पादन लागत कटाएर प्राप्त हुने नाफा कुनै अनाथालयलाई सहयोग गर्ने योजना रहेको उनले बताइन् ।

प्रदर्शनीले विद्यार्थीलाई किताबी ज्ञानमा मात्र सीमित नराखी अनुसन्धान, प्रयोग, सिर्जना, सहकार्य र उद्यमशीलतासँग जोड्ने प्रयास गरेको थियो । विज्ञान र प्रविधिदेखि गणित, सामाजिक चेतना तथा व्यावसायिक सीपसम्मका गतिविधिले विद्यार्थीको बहुआयामिक प्रतिभा उजागर गर्नुका साथै सिकाइलाई जीवनोपयोगी बनाउने सन्देश दिएको सहायक प्रधानाध्यापक प्रमोद थपलियाले जानकारी दिए ।