रत्ननगर । विश्व स्तनपान सप्ताह रत्ननगरमा जनचेतनामूलक कार्यक्रमसहित मनाइएको छ । विश्व स्वास्थ्य संगठन र युनिसेफको आह्वान्मा सन् १९९२ देखि हरेक वर्ष अगस्ट १ देखि ७ सम्म यो सप्ताह मनाइन्छ । रत्ननगर आयुर्वेद तथा वैकल्पिक चिकित्सालयले साउन १६ गतेदेखि २२ गतेसम्म आमाको दूधको महत्त्वबारे सचेतनासहित विभिन्न कार्यक्रम गरेको छ ।
चिकित्सालयकी प्रमुख डा. कोपिला अधिकारीका अनुसार, यो सप्ताहको मुख्य उद्देश्य स्तनपानको महत्त्व उजागर गर्दै यससम्बन्धी गलत धारणा हटाएर र आमा तथा शिशुको स्वास्थ्य प्रवर्द्धन गर्नु हो । “स्तनपानले शिशुको शारीरिक र मानसिक विकासमा महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्छ”, डा. अधिकारी भन्छिन्, “यसले आमालाई स्तन र पाठेघरको क्यान्सर, सुत्केरीपछिको मनोरोग र गर्भनिरोधको जोखिमसमेत कम गर्छ ।” उनले शिशु जन्मेको एक घन्टाभित्रै स्तनपान सुरू गर्न र पहिलो ६ महिनासम्म पूर्ण स्तनपान गराउनुपर्नेमा जोड दिइन् ।
रत्ननगर आयुर्वेद चिकित्सालयले आमा समूह र स्वास्थ्यकर्मीहरूलाई लक्षित गरी अभिमुखीकरण कार्यक्रम निरन्तर सञ्चालन गरिरहेको छ । डा. अधिकारीका अनुसार, गत आर्थिक वर्षमा बकुलहर रत्ननगर अस्पताल, कालिका–९ को शक्तिखोर, रत्ननगर–१ को खोपकेन्द्र र भरतपुर अस्पतालमा यस्ता कार्यक्रम सञ्चालन भएका छन् । जसमा २७० महिलाले सहभागिता जनाएका छन् ।
यी कार्यक्रमले स्तनपानको वैज्ञानिक जानकारी, व्यावहारिक सीप, चुनौती र समाधानका उपायबारे जानकारी प्रदान गरेको छ । यस्ता प्रयासले मातृ समूहमार्फत समुदायमा जनचेतना फैलाउन र शिशु तथा आमाको स्वास्थ्य सुधारमा महत्त्वपूर्ण योगदान पुर्याएको उनको भनाइ छ ।
आयुर्वेद तथा वैकल्पिक चिकित्सा विभागले देशभरका आयुर्वेद चिकित्सालय, जिल्ला स्वास्थ्यकेन्द्र र औषधालयमार्फत ६ महिनासम्मका सुत्केरी आमालाई निःशुल्क दुग्धवर्धक आयुर्वेदिक औषधि वितरण गर्दै आएको छ । डा. अधिकारीले देशका ७५३ पालिकामा सामुदायिक महिला स्वास्थ्य स्वयंसेविकामार्फत “स्तनपायी आमालाई दुग्धवर्धक आयुर्वेद औषधि वितरण” कार्यक्रम लागू गर्न सकिने बताइन् ।
उनले स्तनपान गराइरहेका आमाहरूलाई दूध, घ्यु, खिर, गुड, मुसुरोको दाल, हरियो सागसब्जी, फलफूल र तातो झोलिलो पौष्टिक आहार खान सुझाव दिएकी छन् । शारीरिक श्रम, मानसिक तनाव, अनिद्रा वा पोषणको कमीले दूध कम हुने जोखिमलाई ध्यानमा राख्दै डा. अधिकारीले शतावरी चूर्ण, ज्वानो, मेथी सुप, मिश्रीको पानी र मनतातो पानी नियमित सेवन गर्नसमेत सुझाएकी छन् ।
विश्व स्तनपान सप्ताहले रत्ननगरमा आमाको दूधको अपरिहार्यता र यसले आमा–शिशुको स्वास्थ्यमा पुर्याउने दीर्घकालीन फाइदाबारे सचेतना जगाएको छ । आयुर्वेद चिकित्सालयको सक्रियताले आमाहरूलाई स्तनपानप्रति प्रोत्साहित गर्नुका साथै स्वस्थ र सशक्त पुस्ता निर्माणमा महत्त्वपूर्ण योगदान दिएको छ । यो अभियानले स्थानीय समुदायमा सकारात्मक प्रभाव पार्दै शिशु र आमाको स्वस्थ भविष्य सुनिश्चित गर्न ठोस कदम चालेको छ ।
