–केशव भट्टराई
रत्ननगर । सङ्घर्ष, उद्यम र समाजसेवा क्षेत्रमा अग्रणी नाम हो– गीता देवकोटा । दर्जनौँ सामाजिक संघसंस्थामा रहेर कुशल नेतृत्व गरिसकेकी उनी महिला नेतृका रुपमा उनले राजनीतिक क्षेत्रमा पनि उत्तिकै योगदान दिएकी छन् । कांग्रेस महासमिति सदस्य रहेकी देवकोटा बागमती प्रदेशबाट राष्ट्रिय सभामा विजयी भएकी छन् । मौरीपालन पेसालाई अँगाल्दै नेपाली कांग्रेसको राजनीतिलाई अगाडि बढाएकी देवकोटा चितवनकी सफल नेतृ हुन् ।
कांग्रेसले बागमती प्रदेशतर्फ नेतृ देवकोटालाई एकमात्र उमेदवार बनाएको थियो । आइतबार सम्पन्न राष्ट्रिय सभा निर्वाचनमा देवकोटाले बागमती प्रदेश सभा सदस्य किरण थापा प्रस्तावक र रत्ननगर नगरपालिकाका नगरप्रमुख प्रलाद सापकोटाको समर्थनमा मनोनयन दर्ता गराएकी थिइन् ।
देवकोटाको जीवन–सङ्घर्ष
विसं २०२८ सालमा रत्ननगर–१२, जमुनापुरमा जन्मिएकी गीता रत्ननगर–१४, डुम्रीचोक निवासी विलभद्र देवकोटासँग वैवाहिक बन्धनमा बाँधिइन् । पहिलो सन्तानको रुपमा विगेश देवकोटालाई जन्म दिएको छोटो समयमै टिकौली जङ्गलमा भएको मोटरसाइकल दुर्घटनामा परी श्रीमान्को निधन भयो । उनका श्रीमान् विलभद्र नेपाल वायुसेवा निगममा कार्यरत थिए ।
आफ्नो जीवनमा अकल्पनीय बज्रपात परेपछि गीताले दुधेबालकको पालनपोषण गर्दै एकल महिलाका रुपमा सङ्घर्ष गरिन् ।
कहालीलाग्दो विगतलाई आशामा परिणत गर्दै उनी राजनीति र समाजसेवासँगै उद्यमशीलतासँग जोडिइन् । सुरूवातमा दुई घार मौरीबाट उद्यम सुरू गरेकी उनले व्यवसायबाट कसरी मनग्य आम्दानी गर्न सकिन्छ भन्नेमा आफ्नो सम्पूर्ण ध्यानकेन्द्रित गरिन् । फलस्वरुप, व्यवसाय सुरू गरेको पाँच वर्षभित्रै ५० घार मौरी हुँदै २०० घारसम्म मौरीपालन गर्न सफल भइन् ।
तत्कालीन समयमा मौरी र मह उत्पादनसँगै अघि बढाउन धेरै कठिन अवस्था थियो । मौरी चरन क्षेत्रको अभाव, मौरीजन्य उपजको बजारीकरण हुन नसकेको अवस्थामा मौरी चरनको लागि स्थानान्तरण गरी बाहिरी जिल्ला जानुपर्ने अवस्थामा एकल महिलालाई हेर्ने दृष्टिकोण र लैङ्गिक विभेद समाजमा चर्को रुपमा थियो । जस्तोसुकै अवस्थामा पनि बिचलित नभईकन उनी अगाडि बढ्दै गइन् ।
विसं २०५५ सालमा नेपाल मौरीपालक महासंघ स्थापना भएपछि सदस्यमा आवद्ध भइन् । उनी संस्थाले दिएको जिम्मेवारी वहन गर्दै २०६१ सालदेखि केन्द्रीय महासंघको उपाध्यक्ष रहेर काम गर्दै आएकी छन् । मौरीपालन व्यवसायले नै उनलाई नेतृत्व तहसम्म पुर्याएको हो । छोराको लालन–पालन, शिक्षा–दीक्षादेखि उच्च शिक्षा अध्ययनका लागि विदेश र परिवारको सम्पूर्ण खर्च यही व्यवसायले नै धानेको छ ।
अहिले उनले ‘गीता वी फर्म’मार्फत कन्चन मह उत्पादन गरी स्वदेश र विदेशमा समेत निर्यात गर्दै आएकी छन् । २० वर्षको कलिलो उमेरमै श्रीमान् गुमाउनुपरेको पीडा र सन्तान हुर्काउनुको सङ्घर्ष कम्ती चुनौतीपूर्ण थिएन । तर, जस्तोसुकै कठिन परिस्थितिमा पनि आफूलाई बिचलित नहुन सल्लाह सुझाव दिने र सहयोग गर्ने अभिभावक, सामाजिक व्यक्तित्व, राजनीतिककर्मी तथा व्यावसायिक साथीहरुप्रति उनले आभार प्रकट गरेकी छन् ।
सामाजिक संघसंस्थामा आवद्धता
विसं २०५९ सालमा सृजनशील बचत तथा ऋण सहकारी संस्थाको संस्थापक अध्यक्ष रहेकी उनले ९ वर्षसम्म चार कार्यकाल पूरा गरिन् । संस्थालाई उचाइमा पुर्याउन उनको महत्त्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गरिन् । यस्तै, उनले दीपज्योति महिला उत्थान संस्था पिठुवामा २०५७ सालदेखि १० वर्षसम्म तीन कार्यकाल अध्यक्षका रुपमा कार्य गरिन् । महिला सशक्तिकरणका लागि एकल महिला र आवाजविहीनको आवाज बनेर उनले उल्लेख्य योगदान गरिन् ।
नेपाल रेडक्रस सोसाइटी जुटपानीको कार्यसमिति सदस्य रहेकी उनी हाल नेरेसो पिठुवामा कोषाध्यक्षको जिम्मेवारीमा छन् । रेडक्रसमार्फत मानवीय कार्य, उद्धार, राहत र रक्तदानमार्फत उनले समाजमा उल्लेख्य भूमिका खेलेकी छन् ।
यस्तै, गणेश मन्दिर व्यवस्थापन समिति पिठुवामा दुई कार्यकाल अध्यक्ष रहेकी उनले द्वारिकादास माविको अध्यक्षको जिम्मेवारी पूरा गरिसकेकी छन् । रत्ननगर–१४ को वडा सदस्य रहेकी उनी एकल महिला नगरस्तरीय समन्वय समितिको अध्यक्ष रहेर एकल महिलालाई संगठित गर्दै उनीहरुको हकअधिकार र समस्या निराकरण गर्दै आएकी छन् ।
