चितवन । नेपाली समाजमा तीज केवल चाडपर्व र मनोरञ्जनको अवसर मात्र होइन, महिलाले आफ्ना पीडा, भोगाइ र सामाजिक यथार्थलाई गीतमार्फत अभिव्यक्त गर्ने महत्वपूर्ण माध्यम पनि हो। यही सामाजिक यथार्थलाई केन्द्रमा राखेर तयार गरिएको तीज गीत ‘नौ गेडी–२’ सार्वजनिक भएको छ।
उच्च अदालतका पूर्व न्यायाधीश तथा गीतकार भीमकुमार ओझाको शब्दरचना, गायक–संगीतकार सन्तोष बीसीको लय, गायिका टीका सानुको स्वर तथा पूर्ण संयोगको संगीत संयोजनमा तयार भएको गीतले नेपाली बुहारीले भोग्नुपर्ने पारिवारिक पीडा, सामाजिक विभेद र त्यसबीच पनि कायम रहने मायाको सम्बन्धलाई प्रस्तुत गरेको छ। गीत तथा भिडियो ओझाकै च्यानलमार्फत सार्वजनिक गरिएको हो।
यसअघि सार्वजनिक भएको ‘नौ गेडी–१’ मा सासु, नन्द, जेठानी र श्रीमान्बाट निरन्तर मानसिक यातना भोगेकी बुहारी आत्महत्याको प्रयाससम्म पुगेर आफ्नी सानी छोरीको मायाका कारण जीवनमा फर्किएको कथा प्रस्तुत गरिएको थियो। त्यसै कथाको निरन्तरताका रूपमा आएको ‘नौ गेडी–२’ मा पनि बुहारीमाथिको पारिवारिक पीडा र हेपाइलाई निरन्तरता दिइएको छ। तर यसपटक उनको जीवनलाई अघि बढाउने सबैभन्दा ठूलो शक्ति बनेको छ, छोरीप्रतिको निर्मल माया ।
गीतले बुहारीलाई परिवारको सदस्यका रूपमा स्वीकार नगर्ने सामाजिक मानसिकतामाथि प्रश्न उठाएको छ। विवाह गरेर आएको महिलालाई केवल ‘बुहारी’का रूपमा हेर्ने, उसमाथि हुने मानसिक तथा पारिवारिक हिंसालाई परम्परा र संस्कारका नाममा सामान्य मान्ने प्रवृत्तिलाई गीतले कथामार्फत उजागर गरेको छ । भिडियोमा टीका सानुले बुहारीको भूमिका निर्वाह गरेकी छन्। उनको अभिनयमा पीडा, मौन विद्रोह र सन्तानप्रतिको आमाको असीम माया देखिन्छ। विशेषगरी संवादभन्दा अनुहार र आँखाको भावमार्फत पीडा व्यक्त गर्ने उनको अभिनय भिडियोको महत्वपूर्ण पक्ष बनेको छ। सानी छोरीको भूमिकामा बालकलाकार रूबिका बास्कोटा देखिएकी छन् । श्रीमान्को भूमिकामा सन्तोष बीसी स्वयं देखिएका छन्। जँड्याहा तथा गैरजिम्मेवार श्रीमान्को चरित्रमार्फत उनले श्रीमतीको पीडा नबुझ्ने पुरुषप्रधान मानसिकतालाई प्रस्तुत गरेका छन् ।
त्यस्तै, सासुको भूमिकामा गीतकार भीमकुमार ओझाकी जीवनसंगिनी देवी ओझा देखिएकी छन्। कठोर र बुहारीलाई निरन्तर दुःख दिने सासुको भूमिकामा उनको अभिनय प्रभावशाली देखिन्छ। आयुष्मा खत्रीले नन्द र लीला थापाले जेठानीको भूमिका निर्वाह गरेका छन्। यी पात्रमार्फत बुहारीले आफ्नै घरभित्रबाट भोग्ने मानसिक दबाब र पारिवारिक यातनालाई चित्रण गरिएको छ।
यसको विपरीत, गीतकार भीमकुमार ओझा स्वयं समझदार र सहानुभूतिशील ससुराको भूमिकामा देखिएका छन्। परिवारका सबै सदस्य एउटै सोचका हुँदैनन् भन्ने सन्देश उनको चरित्रले दिन्छ। कठोर पारिवारिक वातावरणमा पनि मानवता र सहानुभूति बाँकी रहन सक्छ भन्ने आशा उनको भूमिकामार्फत प्रस्तुत गरिएको छ।
भिडियोमा विवाहपछिको सामाजिक अन्धविश्वासलाई समेत कथाको एउटा महत्वपूर्ण पाटो बनाइएको छ। बुहारीलाई घर भित्र्याउने क्रममा जेठाजु ढलेपछि त्यसको दोषसमेत नयाँ बुहारीमाथि थोपरेर उनलाई ‘अलक्षिनी’ ठान्ने मानसिकता प्रस्तुत गरिएको छ। सामान्य घटनालाई समेत महिलामाथि दोष लगाउने आधार बनाउने पुरानो सामाजिक सोचलाई भिडियोले प्रश्न गरेको छ।
समग्रमा ‘नौ गेडी–२’ तीजको मनोरञ्जनमा मात्र सीमित गीत होइन, नेपाली समाजमा बुहारीले भोग्दै आएका पारिवारिक तथा सामाजिक पीडाको चित्रण गर्ने सिर्जना बनेको छ। गीतका शब्दमा पीडा, लयमा संवेदना, टीका सानुको स्वरमा करुणा र दृश्यमा सामाजिक यथार्थ प्रस्तुत गरिएको छ । विशेषगरी सासु, नन्द, जेठानी तथा श्रीमान्बाट बुहारीले भोग्ने यातनालाई कथामार्फत प्रस्तुत गर्दै गीतले एउटा महत्वपूर्ण प्रश्न उठाएको छ, बुहारी पनि कसैकी छोरी हो भन्ने कुरा बुझ्न हामीलाई अझै कति समय लाग्ने हो?
गीतको सबैभन्दा मार्मिक पक्ष भनेको पीडाले थिचिएकी एउटी आमालाई जीवनबाट हार्न नदिने शक्ति अन्ततः आफ्नै सानी छोरीको माया बन्नु हो। यही मायाले उनलाई पीडाबीच पनि बाँच्ने साहस दिन्छ । शब्द, संगीत, स्वर र अभिनयको समन्वयमा तयार भएको ‘नौ गेडी–२’ ले तीज गीतको परम्परागत मनोरञ्जनभन्दा माथि उठेर महिलाको पीडा, मातृत्वको शक्ति र पारिवारिक संवेदनशीलताको सन्देश दिन खोजेको छ। गीत तथा भिडियोले दर्शकलाई मनोरञ्जनसँगै आफ्नै परिवारभित्रको व्यवहारबारे सोच्नसमेत प्रेरित गर्ने देखिन्छ ।
